Ως ογκολόγος, μία από τις πιο συχνές συζητήσεις που κάνω καθημερινά στο ιατρείο μου αφορά το κάπνισμα. Συχνά, οι ασθενείς νιώθουν ενοχές ή φόβο να μιλήσουν για αυτό. Ο δικός μου ρόλος, όμως, δεν είναι να κρίνω, αλλά να εξηγήσω τι ακριβώς συμβαίνει στο σώμα μας και –το πιο σημαντικό– να δώσω λύσεις. Γιατί η επιστήμη σήμερα μας προσφέρει εργαλεία που κυριολεκτικά σώζουν ζωές, αρκεί να τα γνωρίζουμε και να τα χρησιμοποιούμε.

Σκεφτείτε τους πνεύμονές σας σαν ένα τέλειο, αυτοκαθαριζόμενο φίλτρο. Στο εσωτερικό τους υπάρχουν μικροσκοπικές δομές σαν τριχούλες (οι κροσσοί), που κινούνται διαρκώς για να απομακρύνουν σκόνη και μικρόβια. Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει πάνω από 7.000 χημικές ουσίες, εκ των οποίων τουλάχιστον 70 είναι άμεσα καρκινογόνες. Με κάθε ρουφηξιά, αυτός ο τοξικός καπνός παραλύει το φυσικό "φίλτρο" του πνεύμονα.

Οι χημικές ουσίες εγκλωβίζονται και επιτίθενται απευθείας στα κύτταρα. Στην αρχή, ο οργανισμός παλεύει να επιδιορθώσει τη ζημιά στο DNA των κυττάρων. Όμως, με την καθημερινή επανάληψη, το σώμα εξαντλείται. Τα κύτταρα αρχίζουν να κάνουν "λάθη" κατά τον πολλαπλασιασμό τους, και αυτές οι συσσωρευμένες βλάβες οδηγούν τελικά στη δημιουργία ενός όγκου. Ο καρκίνος του πνεύμονα σπάνια είναι ζήτημα κακής τύχης. Συνήθως είναι το αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας, αθροιστικής φθοράς.

Πολλοί καπνιστές πιστεύουν πως "η ζημιά έχει ήδη γίνει, οπότε ποιο το νόημα να το κόψω τώρα;". Αυτός είναι ένας από τους μεγαλύτερους μύθους.

Το σώμα μας έχει μια απίστευτη ικανότητα αυτοΐασης. Μόλις σβήσετε το τελευταίο σας τσιγάρο, οι πνεύμονές σας ξεκινούν τη διαδικασία καθαρισμού. Σε λίγες μόλις εβδομάδες, η αναπνοή βελτιώνεται και ο βήχας μειώνεται. Σε βάθος χρόνου, ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα πέφτει στο μισό σε σχέση με κάποιον που συνεχίζει να καπνίζει. Παράλληλα, θωρακίζετε την καρδιά σας και κερδίζετε χρόνια και ποιότητα ζωής. Η διακοπή του καπνίσματος δεν είναι απλώς η εγκατάλειψη μιας συνήθειας, είναι η πιο άμεση θεραπευτική πράξη που μπορείτε να κάνετε για τον εαυτό σας.

Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι ένας "σιωπηλός" εχθρός. Στα αρχικά του στάδια, όταν είναι δηλαδή απόλυτα ιάσιμος, δεν δίνει απολύτως κανένα σύμπτωμα. Όταν ξεκινήσει ο βήχας, ο πόνος ή η δύσπνοια, η νόσος συχνά έχει ήδη προχωρήσει.

Γι' αυτό ακριβώς ο προσυμπτωματικός έλεγχος (screening) είναι το πιο δυνατό μας όπλο. Η σύγχρονη ιατρική δεν περιμένει τα συμπτώματα. Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν την ετήσια Αξονική Τομογραφία Θώρακος Χαμηλής Δόσης (Low-Dose CT).

Πρέπει να κάνετε αυτόν τον έλεγχο αν ανήκετε στις ομάδες υψηλού κινδύνου, δηλαδή αν πληροίτε τα εξής:

·        Είστε σε ηλικία 50 έως 80 ετών.

·        Είστε ενεργός καπνιστής ή έχετε διακόψει το κάπνισμα μέσα στα τελευταία 15 χρόνια.

·        Έχετε ιστορικό 20 "pack-years". (Ο όρος "pack-years" υπολογίζεται πολλαπλασιάζοντας τα πακέτα που καπνίζετε την ημέρα με τα χρόνια που καπνίζετε. Για παράδειγμα: 1 πακέτο/ημέρα για 20 χρόνια, ή 2 πακέτα/ημέρα για 10 χρόνια, αποτελούν 20 pack-years).

Η αξονική χαμηλής δόσης διαρκεί μόλις λίγα λεπτά, γίνεται χωρίς ενέσεις ή σκιαγραφικά και έχει ελάχιστη ακτινοβολία. Μπορεί να εντοπίσει μικρούς όγκους ή οζίδια σε μέγεθος χιλιοστού, επιτρέποντας την αφαίρεσή τους προτού απειλήσουν τη ζωή σας.

Συζητήστε με τον γιατρό σας για το πότε πρέπει να ξεκινήσετε τον δικό σας έλεγχο. Το να βρούμε κάτι νωρίς δεν είναι ατυχία, είναι μια τεράστια νίκη. Η πρόληψη είναι στο χέρι σας!

1.     American Cancer Society (ACS): Κατευθυντήριες οδηγίες προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα – Οι επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες και η επιστημονική τεκμηρίωση γύρω από την αναγκαιότητα του screening.

2.     FairLife L.C.C. (Φροντίδα και Πρόληψη για τον Καρκίνο του Πνεύμονα): Οδηγός Προσυμπτωματικού Ελέγχου – Ελληνικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός που προσφέρει εξαιρετικό, κατανοητό υλικό στα ελληνικά, αφιερωμένος αποκλειστικά στον καρκίνο του πνεύμονα.